Wiki · loinoi.com
Kho lời ăn tiếng nói dân gian Việt: ca dao tình yêu, gia đình, ca dao các vùng miền, tục ngữ ứng xử, làm ăn, sức khoẻ, thể thơ lục bát và song thất lục bát, câu hay hiểu lầm, giải nghĩa từ cổ và những bộ sưu tập ca dao tục ngữ nổi tiếng.
Mở app Lời NóiCa dao, tục ngữ còn khuyết chữ — điền cho trọn›
Ca dao, tục ngữ & sưu tập
Ca dao là thơ dân gian người Việt, phần lớn lục bát, không rõ tác giả, truyền miệng nên có nhiều dị bản; thường hiểu là phần lời dân ca tách khỏi làn điệu.
Ca dao, tục ngữ & sưu tập
Dân ca là bài hát dân gian gồm lời và làn điệu; ca dao là phần lời khi tách khỏi điệu hát, bỏ tiếng đệm, tiếng láy, đọc như thơ. Hai khái niệm chồng lấn nhiều.
Ca dao, tục ngữ & sưu tập
Tục ngữ là câu nói ngắn gọn, trọn ý, đúc kết kinh nghiệm về con người, xã hội, lao động; đặc trưng là vần lưng, hai vế đối nhau và nghĩa bóng sau nghĩa đen.
Ca dao, tục ngữ & sưu tập
Vè là văn vần dân gian dùng để kể chuyện, thuật việc làng, biến cố lịch sử hay điểm mặt loài vật; câu ngắn bốn, năm chữ, vần liền, được nói, kể chứ ít khi hát.
Ca dao, tục ngữ & sưu tập
Ca dao có nhiều dị bản vì truyền miệng qua nhiều đời, mỗi vùng đổi địa danh, từ ngữ, người hát ứng tác và người ghi chép khác nhau; không bản nào là gốc duy nhấ
Ca dao, tục ngữ & sưu tập
Ca dao không rõ tác giả, có dị bản; câu thơ của Nguyễn Du, Tản Đà, Nguyễn Bính dù được thuộc như ca dao vẫn có tác giả. Tra tuyển tập và xét dị bản để phân biệt
Ca dao, tục ngữ & sưu tập
Bộ sách của Vũ Ngọc Phan in lần đầu 1956 đưa ra các định nghĩa tục ngữ, ca dao, thành ngữ, dân ca được dùng lại suốt nhiều thập kỷ và định hình bản ca dao phổ b
Ca dao, tục ngữ & sưu tập
Ca dao là thơ dân gian người Việt, phần lớn lục bát, không rõ tác giả, truyền miệng nên có nhiều dị bản; thường hiểu là phần lời dân ca tách khỏi làn điệu.
Ca dao, tục ngữ & sưu tập
Dân ca là bài hát dân gian gồm lời và làn điệu; ca dao là phần lời khi tách khỏi điệu hát, bỏ tiếng đệm, tiếng láy, đọc như thơ. Hai khái niệm chồng lấn nhiều.
Ca dao, tục ngữ & sưu tập
Tục ngữ là câu nói ngắn gọn, trọn ý, đúc kết kinh nghiệm về con người, xã hội, lao động; đặc trưng là vần lưng, hai vế đối nhau và nghĩa bóng sau nghĩa đen.
Lục bát & nghệ thuật ca dao
Lục bát gồm cặp câu sáu và tám chữ; chữ 2-4-6 câu lục là B-T-B, câu bát B-T-B-B; chữ 6 câu lục vần chữ 6 câu bát, chữ 8 câu bát vần sang câu lục sau.
Lục bát & nghệ thuật ca dao
Lục bát biến thể giữ khung lục – bát nhưng câu dài hơn, vần dời sang chữ 4 câu bát, thanh lệch hoặc xen câu bảy chữ. Đó là đặc điểm thi pháp ca dao, không phải
Lục bát & nghệ thuật ca dao
Song thất lục bát mỗi khổ gồm hai câu bảy chữ ngắt 3/4, gieo vần trắc với nhau, rồi một cặp lục bát vần bằng; đây là thể thơ của Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm k
Ca dao tình yêu
Mười câu ca dao tình yêu đôi lứa hay nhất: dải yếm bắc cầu, ngả nón trông cầu, mười thương, chén muối đĩa gừng — kèm giải nghĩa, dị bản và cách hiểu đúng.
Ca dao tình yêu
Trai gái xưa tỏ tình bằng câu hát, mượn việc người kia đang làm để ướm hỏi: tát nước đêm trăng, cắt cỏ, mời trầu. Giải nghĩa bài Hôm qua tát nước đầu đình.
Ca dao tình yêu
Khăn thương nhớ ai là bài ca dao nhớ người yêu nổi tiếng nhất: khăn, đèn, đôi mắt thay lời. Giải nghĩa cùng Đêm qua ra đứng bờ ao, sao Vượt, Tinh Đẩu.
Ca dao gia đình
Ca dao tục ngữ về anh chị em ruột: Anh em như thể chân tay, Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau, Chị ngã em nâng. Giải nghĩa và cách dùng từng câu hôm nay.
Ca dao gia đình
Ca dao mẹ chồng nàng dâu ghi lại giọng mỉa, giọng than của gia đình phụ hệ: Thật thà cũng thể lái trâu, Thương chồng phải khóc mụ gia. Giải nghĩa từng câu.
Ca dao gia đình
Ca dao về ông bà: Ngó lên nuộc lạt mái nhà, Con người có tổ có tông, Cháu bà nội tội bà ngoại, Kính già già để tuổi cho. Giải nghĩa từng câu và từ cổ.
Ca dao các vùng miền
Ca dao Hà Nội kể 36 phố phường, Hồ Gươm, đền Quán Thánh và làng giấy Yên Thái; nhiều câu chỉ có từ thế kỷ 18–19, và Gió đưa cành trúc la đà có cả bản Huế.
Ca dao các vùng miền
Ca dao Kinh Bắc gắn với chùa Dâu (hội mồng tám tháng Tư), làng Mái tức Đông Hồ, 49 làng quan họ gốc và câu Trai Cầu Vồng Yên Thế, gái Nội Duệ Cầu Lim.
Ca dao các vùng miền
Ca dao xứ Thanh có lời ru về Bà Triệu ở núi Nưa, câu khen chiếu Nga Sơn, lời hò của người chèo đò sông Mã và tập Thanh Hoá quan phong của Vương Duy Trinh.
Tục ngữ ứng xử
Bán anh em xa, mua láng giềng gần nói rằng lúc gấp người hàng xóm giúp kịp hơn người thân ở xa; đi cùng Tối lửa tắt đèn có nhau, Có đi có lại mới toại lòng nhau
Tục ngữ ứng xử
Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng nói bạn bè ảnh hưởng tính nết; câu Việt làm lại từ câu Hán gần son thì đỏ, và có câu ngược: Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.
Tục ngữ ứng xử
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây và Uống nước nhớ nguồn dạy nhớ ơn người tạo ra thành quả; tục ngữ còn chê kẻ vô ơn: Ăn cháo đá bát, Qua cầu rút ván, Được chim bẻ ná.
Lao động & làm ăn
Có làm thì mới có ăn, không dưng ai dễ mang phần đến cho: giải nghĩa câu ca dao, chùm tục ngữ khen người chăm, chê người lười và cách đọc chúng hôm nay.
Lao động & làm ăn
Không thầy đố mày làm nên, học thầy không tày học bạn, nhất tự vi sư: giải nghĩa chùm tục ngữ, ca dao về học hành, thầy trò và cách hiểu chúng hôm nay.
Lao động & làm ăn
Buôn có bạn, bán có phường: nghĩa chữ phường, chùm tục ngữ buôn bán như thuận mua vừa bán, mua danh ba vạn, nhất cận thị và bài học chữ tín của người xưa.
Sức khoẻ & ăn uống
Bệnh tòng khẩu nhập, ăn kỹ no lâu, ăn được ngủ được là tiên: tục ngữ sức khoẻ nào được y học ngày nay ủng hộ, câu nào đúng một phần, câu nào đã lỗi thời.
Sức khoẻ & ăn uống
Ăn trông nồi, ngồi trông hướng dạy để ý nồi cơm chung và ngồi đúng chỗ. Giải nghĩa cùng học ăn học nói, ăn có mời làm có khiến, miếng ăn là miếng tồi tàn.
Sức khoẻ & ăn uống
Cơm không rau như đau không thuốc nghĩa là bữa cơm thiếu rau thì thiếu thốn như người ốm không thuốc. Dị bản, ca dao về rau muống, cà dầm tương và góc dinh dưỡn
Câu hay hiểu lầm
Cái khó ló cái khôn và cái khó bó cái khôn là hai câu tục ngữ cùng tồn tại: một câu nói khó khăn làm nảy sáng kiến, một câu nói nghèo túng trói tay người tài.
Câu hay hiểu lầm
Nhất quỷ nhì ma, thứ ba học trò xếp học trò thứ ba về độ tinh nghịch sau quỷ và ma. Câu vừa chê cái nghịch vừa ngầm khen sự lanh lợi, thường dùng với giọng đùa.
Câu hay hiểu lầm
Thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi là tục ngữ dạy con thời xưa: thương thì nghiêm, chiều là hại. Hôm nay giữ ý không nuông chiều, bỏ hẳn chuyện roi v
Từ cổ trong ca dao
Ca dao khó hiểu vì có từ cũ, đồ vật đã mất, địa danh điển cố và phương ngữ. Cách đọc đúng: tra từng chữ trong từ điển, đọc trọn bài, so dị bản rồi mới bàn ý.
Từ cổ trong ca dao
Ca dao dùng mình – ta khắp ba miền, bậu – qua ở Nam Bộ, chàng – thiếp màu văn chương và anh – em quen thuộc. Đọc đúng xưng hô là biết ai đang nói với ai.
Từ cổ trong ca dao
Yếm, áo tứ thân, khăn mỏ quạ và nón quai thao là trang phục phụ nữ Bắc Bộ xưa, nhắc nhiều trong ca dao như Bắc cầu dải yếm. Bài giải nghĩa từng món và từng câu.